رنگزدایی در شیشه سودالایم با استفاده از سلنات داخلی به جای سلنیم وارداتی

یکی از متداولترین سیستمهای رنگزدایی در شیشه مظروف -سودالایم- استفاده از فرمول سلنیم -اکسید کبالت -ارسنیک است که در بسیاری از کارخانه های شیشه معمول میگردد.خلاصه مکانیسم عمل بدین صورت است که ابتدا تحت تاثیر اکسید ارسنیک وسایر اکسیدکننده ها اکسید اهن ۲ به اکسید اهن ۳ تبدیل میشود.سپس تلفیقی از رنگ صورتی سلنیم به همراه رنگ ابی کبالت با ایجاد رنگی خاکستری روشن موجب پوشش رنگ سبز حاصل از اکسید کبالت میگردد.البته شرایط فنی وعلمی خاصی در طی فرایند اعمال میشودکه پرداختن به ان از حوصله این مقال خارج است.برای شاخص مصرف سلنیم وسایر عوامل عددهایی خاص معمولا بر اساس مقدار مصرف سیلیس -در کتابهای مرجع شیشه-تعریف شده مثلا ۰.۳ گرم سلنیم در ازای هر ۱۰۰ کیلوگرم سیلیس مصرفی. اما مصرف بهینه سلنیم تابع عوامل بیشتری ازجمله مقدار اکسید اهن در سیلیس-کل بچ-ودرنهایت در ترکیب شیشه است که حصول به مقدار اپتیمم معمولا به تجربه ومهارتهای اپراتور بستگی خاص دارد. نمودار مصرف سلنیم در مقابل افزایش درصد اکسید اهن به هیچ وجه خطی نیست وحوزه تاثیر نیز در مقادیر مختلف یکسان نیست.علاوه بران این سیستم در رنج خاصی از اکسید اهن موثر بوده ودر صورت افزایش بیش از ان مقدار در اکسید اهن افزایش مقدار سلنیم معمولا کمکی به بهبود وضعیت رنگ نخواهد کرد وممکن است با تشکیل کمپلکس سلنید اهن موجب بدتر شدن وضعیت رنگ نیز بشود.اما در حوزه موثر معمولا مصرف سلنیم از حساسیت بسیار بالایی برخوردار است .یکی از اساسی ترین دغدغه های سرپرستان ازمایشگاههای شیشه اشتباه تکنسینها در محاسبه دقیق اکسید اهن است که گاهی موجب بروز رنگهای سبز -یا صورتی در شیشه شده واز کیفیت ان به شدت میکاهد .هزینه این پروسه با توجه به وارداتی بودن وافزایش قیمت جهانی سلنیم نیز قابل توجه است . اما استفاده از ترکیب سلنات/سلنیت تولید داخلی علاوه بر اینکه پایداری بیشتری دارد از حساسیت فنی کمتری برخوردار واز هزینه رنگزدایی را نیز تقریبا به نصف كاهش ميدهد.

لزوم کاهش هزینه رنگزدایی در شیشه

 

سیستم سلنیم-ارسنیک- اکسید کبالت یکی از رایج ترین روشهای رنگزدایی در شیشه سودالایم نزد مسئولین مرتبط در کارخانه های شیشه بلور کشور میباشد. این سیستم علاوه بر حساسیتهای فنی از نظر هزینه وقیمت نیز به قیمت جهانی وحتی منطقه ای سلنیم بینهایت وابسته است به طوریکه افزایش حدود ۱۰۰ درصدی قیمت سلنیم در سه سال قبل موجب افزایش غیر مترقبه هزینه رنگزدایی نیز گردید. از طرفی فاکتورهای بهداشتی ولزوم کاهش ویا حتی حذف اکسید ارسنیک از فرمول بچ و جایگزینی سایر مواد افزودنی جهت اکسیداسیون به همراه سایر مشکلات این سیستم که قبلا به طور مشروح به انها پرداخته شد نیز در تغییر فرمولاسیون رنگزدایی نقشی غیر قابل انکار دارند.

- پس امید است که کارشناسان و متخصصین این صنعت جهت ارائه راهکار مناسب در جایگزینی و انتخاب فرمول بهینه در رنگزدایی اقدامات موثرتری به انجام رسانند . تشکیل سمینارهای تخصصی و دعوت از صاحبنظران میتواند اولین قدم تلقی شود .