کتاب " روشهای پیشرفته شکل دادن شیشه های رنگی"

 

 

 

 

معرفي كتاب "روش‌هاي پيشرفته شكل دادن شيشه‌هاي رنگي"

 

تاليف:

دكتر سعيد باغشاهي

دكتر عليرضا ميرحبيبي

مهندس حميد كياميري

مهندس مهرناز عزت شعار ثانوي

 

   هنر و علم فيوزينگ شيشه (شكل دهي و اتصال قطعات شيشه اي به يكديگر توسط حرارت) با توجه به جلوه هاي زيبايي كه فرد مي تواند در قالب شيشه خلق كند از مقولاتي است كه مي تواند فكر و روح انسان را به جهاني لطيف و رنگارنگ پرواز دهد. شيشه اين قابليت را دارد كه            ريزه كاريهاي ذهن خلاق انسان را بازتابشي دوچندان دهد.

   كتاب "روش هاي پيشرفته شكل دادن شيشه هاي رنگي"  مشتمل بر بيست فصل است،‌        كه روش هاي مختلف شكل دادن شيشه هاي رنگي را مورد بررسي قرار مي دهد. از آن جمله مي توان به روش هاي خم كاري، خمير شيشه، قالب گيري با موم، طرح برجسته، اعمال مينا و لوستر اشاره كرد. در ضمن خواننده با ابزار و ملزومات مورد نياز كوره‌ها، آماده سازي و نحوه استفاده از آنها براي فيوزينگ، سازگاري شيشه‌ها و آزمونهاي بررسي سازگاري، ساخت قالب، روش حرارت دادن     شيشه‌ها، آنيل كردن، طراحي، برش، سايش و پوليش قطعات و نحوه  نمايش نمونه ها نيز آشنا   مي شود.

   البته فيوزينگ شيشه يك فعاليت صرفا" هنري نيست،‌ بلكه با علم و فناوري نيز آميخته شده است،‌ كه از مهمترين جلوه هاي علمي آن مي توان به كوره هاي جديد و سيكل هاي حرارتي هوشمند، مواد جداكننده پيشرفته، فرمولاسيون پيشرفته قالبها،‌ هماهنگ كردن ضريب انبساط حرارتي شيشه‌ها و ... اشاره كرد. اميدواريم اين كتاب بتواند ذهن كنجكاو علاقه‌مندان به صنعت و هنر شيشه را ارضا كند و آنها را در كشف روش هاي جديد كار با شيشه ياري كند.

   كتاب فوق تاليف دكتر سعيد باغشاهي، دكتر عليرضا مير حبيبي، مهندس حميد كياميري و مهندس مهرناز عزت شعار ثانوي مي باشد.

 

جهت خريد و يا هرگونه اطلاعاتي در زمينه اين كتاب با آدرس نويسنده [e-mail] مكاتبه نمائيد.

 

 

 

 

 

شیشه قرمز

 

 

   ^{شيشه قرمز Red Glass} 

 

1-قرمز ياقوتي (با طلا)

2-قرمز ياقوتي(با مس)

3- قرمز (اورانيوم)

4- قرمز (با محلول طلا)

 

مواد اوليه	1	2	3	4
سيليس	44.8	57.8	28.7	51.3
پتاس	13.9	17.4	0	10.3
كربنات سديم	0	4.6	22.9	10.3
سرب قرمز	35.9	9.8	(ليتارژ) 22.9	(ليتارژ) 7.7
آهك	0	2.3	0	0
براكس	0.9	4.6	7.2	5.1
نيترات سديم	1.8	0	10.0	5.1
اكسيد قلع	2.7	0	0	(بن اش) 10.3
اكسيد روي	0	0	0.6	0
اكسيد اورانيوم	0	0	7.74	0
محلول طلا	0.039	0	0	0.012
اكسيد مس	0	1.1	0	0
اكسيد قلع دو ظرفيتي	0	2.3	0	0

 

طلا، سلنيم(Se، سياه و قرمز)، سلنات سديم (Na2SeO3) پودر سفيد (تقريبا" 45.7% Se) اكسيد مس (Cu2O) و همچنين اكسيد اورانيم، تركيبات ديديمم و نئوديمم، آنتيموان، سولفيد كادميم از عوامل رنگزايي هستند كه در ساخت شيشه هاي قرمز استفاده مي گردند.

   اكسيد مس در حالت ذوب با اتمسفر احيايي همواره يك رنگ ياقوتي عالي را حاصل مي نمايد. براي بدست آمدن سريعتر رنگ قرمز نياز است 2% اكسيد روي به بچ اضافه نمايد.

   بهترين رنگ ياقوتي در شيشه پتاسي با سرب زياد (فرمول شماره يك ) حاصل مي گردد.

   سلنيم بهمراه سولفيد كادميم رنگ ياقوتي مناسبي را حاصل مي نمايد.

   برخي شيشه هاي ياقوتي بوسيله حرارتدهي مجدد (re-heating) ايجاد مي گردند. شيشه ها با عوامل رنگزايي مثل مس و سلنيم و برخي اوقات شيشه هاي طلايي از جمله اين موارد هستند.

 

سرباره Slag

 

سرباره   Slag  

 

 

سرباره كوره هاي ذوب فلز، در صورت آسياب و آماده سازي، ضمن وارد كردن محلول Al₂O₃، به عنوان منبعي براي تامين آلومين، سيليكا، آهك و اكسيد منيزيم در بار شيشه محسوب مي گردند. سرباره هاي خام، گرچه براي توليد پشم معدني كاربرد قابل ملاحظه اي دارند به طور كلي از دو ديدگاه كيفيت شيميايي و فيزيكي براي توليد شيشه مناسب نيستند. از اين رو جنبه آماده سازي سرباره ها از اهميت فراواني برخوردار است و براي مصرف در ساخت شيشه تركيب شيميايي آن بايد به شدت كنترل شود، حتي اگر مشخصات فيزيكي آنها (دانه بندي) يكنواخت باشد.

در ايالات متحده سرباره هاي كوره هاي ذوب فولاد و آهن، مصارف عمده اي را در شيشه پيدا كرده و سرباره هاي فسفاته نيز كاربرد محدودي يافته اند.

سرباره ها گستردگي بسياري دارند و با توجه به تنوع صنعت و نوع مواد اوليه مي توانند تركيبات متفاوتي داشته باشند.

سرباره هاي ذوب آهن عموما" از سيليس و كلسيم غني باشند.

سرباره هاي ذوب مس عمدتا" حاوي آهن و سيليس مي باشند.

در كشوره هاي متعددي از سرباره ذوب آهن در ساخت شيشه سراميك و كاشي كف و ديوار استفاده شده است.

سرباره را مي توان در آب سرد كرد و هم مي توان هوا سرد شده آن را مورد استفاده قرار داد.

آناليز نمونه اي از سرباره كوره بلند از شركت سهامي ذوب آهن اصفهان به شرح ذيل مي باشد:

 

Percent (% وزني)	Descrirtion	NO
10-20	Al2O3	1
11.1	MgO	2
34.5	CaO	3
1.10	MnO	4
0.01	CuO	5
0.01	PbO	6
0.53	Fe2O3	7
0.10	V2O5	8
3.5	TiO2	9
34	SiO2	10
0.10	F	11
Max 0.05	Total P	12
1	Total s	13
0.01	ZnO	14
0.6	Na2O	15
1.2	K2O	16
0-3 mm	Fraction

 

سرباره كوره بلند بصورت هاي دانه بندي (مرطوب و خشك) و كلوخه اي توليد مي شود و مورد استفاده آن در كارخانجات توليد شيشه و شيشه سراميك و سيمان (به ميزان حداكثر 30% بصورت مستقيم جايگزين كلينگر مي گردد.) و عايق هاي حرارتي و صوتي (پشم و شيشه)، تهيه بتون سبك مي باشد.

 

کتاب "دیرگدازهای مصرفی در صنایع شیشه"

 

ديرگدازهاي مصرفي در صنايع شيشه

 

تاليف: مهندس ابوالقاسم امامي

 

فصل اول-شناخت مختصري در مورد ديرگدازها

كاربرد ديرگدازها

تقسيم بندي ديرگدازها

 

فصل دوم-تقسيم بندي مواد جامد

ساختمان مواد سراميكي

فرايند ساخت سراميكها

 

فصل سوم-خواص مهم آجر نسوز

ديرگدازي

استحكام فشاري سرد

استحكام فشاري گرم

مقاومت در برابر پوسته اي شدن (شوك حرارتي)

تخلخل و وزن مخصوص

مقاومت سايشي

مقاومت  در برابر سرباره

تغييرات ابعاد در حرارت دادن مجدد

هدايت حرارتي

انبساط حرارتي

استحكام خمشي سرد

استحكام خمشي گرم

مقاومت در برابر خزش

مقاومت در مقابل ضربه

قابليت عبور گاز

 

فصل چهارم-انواع ديرگداز

ديرگدازهاي سيليسي

ديرگدازهاي آلومينوسيليكاتي

ديرگدازهاي منيزيتي

ديرگدازهاي دولوميتي

ديرگدازهاي كرومي

ديرگدازهاي زيركني و زيركونيا-ديرگدازهاي ذوب و ريخته گري

 

فصل پنجم-خوردگي ديرگدازها در كوره ذوب شيشه

خوردگي ديرگدازها در تماس با مذاب شيشه

خوردگي چكرها

 

فصل ششم-دياگرام هاي فازي، فشار ثابت، تعادل جامد و مايع

دياگرام دوتايي دما-تركيب

دياگرام هاي سه تايي

ذكر چند مثال

 

فصل هفتم-توضيحات

فهرست منابع

کتاب "شالوده صنعت شیشه"

 

 

شالوده صنعت شيشه (3 جلد)

 

 تاليف: Fay V.Tooley

ترجمه: گروه مترجمين شركت شيشه قزوين( 1372)

 

فهرست جلد 1:

تكوين و تكميل تركيب بندي شيشه-مواد اوليه – دستگرداني و آماده سازي مواد بار – سوختها و مسايل اقتصادي آنها – كوره ها، طراحي كوره و مباحث مربوط – ذوب الكتريكي شيشه –نسوزها – ابزار دقيق

 

فهرست جلد 2:

فرآيند ساخت شيشه – روش ساخت بطريها و ساير ظروف توخالي – فرآيند ساخت شيشه هاي تخت – الياف شيشه و فرآيندهاي تكميلي ساخت آن – شيشه دمي علمي: شيشه گري – تنش زدايي و نشكن كردن – تزيين و تكميل شيشه – ابزارهاي آماري

 

فهرست جلد 3:

خواص فيزيكي شيشه – خواص نوري – ساختار شيشه – تجزيه شيميايي شيشه- كنترل محيط زيست در صنعت شيشه – كاربردهاي كنترلي كامپيوترهاي ديجيتال، تكامل و امكانات آتي آن – روشهاي پيشرفته آماده سازي بار –اطلاعات كمكي، شكلها و جداول

 

 

 

 

تاريخچه شيشه كريستال

تاريخچه توليد شيشه كريستال در ايران

 

نظر به زيباپسندي ايرانيان و فرهنگ مصرف شيشه كريستال در ايران تا سال 1345، كلا"      شيشه هاي كريستال مصرفي از كشور چكسلواكي وارد ميشد هيچ توليد كننده اي به دليل مشكلات رقابتي قابل پيش بيني در فروش در پي ايجاد اين صنعت نبود، تا اينكه شركت شيشه ايران مجددا" در اين راه پيش قدم شد و در بين سالهاي 1345 تا 1350 و طي يك دوره 5 ساله شيشه كريستال توليد نمود كه بعدا" به دلايلي كه ذكر مي شود توليد آن متوقف گرديد.

اين واحد با استفاده از كارشناسان ايتاليايي اقدام به نصب و راه اندازي 6 پات جهت توليد شيشه كريستال رنگي و يك كوره ذوب با ظرفيت 3 تن مذاب در روز نمود. شيشه هاي توليد شده در اين واحد داراي 13 تا 14 درصد اكسيد سرب بود كه عمليات ذوب و شكلدهي با استفاده از استادكاران ونيزي (ايتاليايي) انجام مي گرفت.

بيشتر توليدات اين واحد شامل ليوان، استكان، زيرسيگاري، كاسه و... بود كه تنها قسمت بسيار كمي از آن بصورت خيلي ساده تراشكاري مي شد.

2 نفر ايتاليايي و 7 نفر ايراني عمليات تراشكاري در كارخانه شيشه ايران را انجام ميدادند. توجه به تعداد كارگران بخش شكل دهي كه 40 نفر بودند خود بيانگر اين است كه عمليات تراش روي شيشه بصورت جدي انجام نمي گرفته است.

توليدات اين نوع محصولات به مدت 5 سال ادامه داشت و بدليل اينكه سياستهاي حمايتي از اين كالا انجام نگرفت و كريستالهاي توليدي كشورهاي صاحب نام اين رشته صنعتي به فراواني و ارزاني وارد كشور مي گرديد كارخانه مذكور با عدم تقاضاي خريد مواجه ميشود. در اين راستا اقدام به احداث 3 نمايشگاه در سطح تهران مي نمايد (لاله زار نو-خيابان وليعصر و بازار تهران) كه باز هم موفق نشده و در نهايت توليد شيشه كريستال در كشور در حوالي سال 1350 متوقف و كارگران خارجي به كشور خود بر مي گردند.

لازم به ذكر است كه از آن دوره به بعد با توجه به آموزش استادكاران ونيزي وضعيت شكلدهي صنايع شيشه دستي به مراتب كيفيت بهتري يافت. همچنين تا قبل از انقلاب واحدهاي كوچك ديگري نظير "بلورمتحد" نيز با امكانات محدود جهت توليد شيشه كريستال اقدام نمودند كه     شيشه اي با حدود 10 درصد اكسيد سرب و كميتي بسيار محدود توليد مي كردند.

طي دوره بعد از پيروزي انقلاب اسلامي تا سال 1371 هيچگونه فعاليتي جهت توليد شيشه كريستال انجام نگرفت و از آن به بعد بود كه واحدهايي از بخش خصوصي اقدام به بررسي توليد شيشه كريستال در ايران نمودند و مذاكرات لازم با برخي شركتهاي توليد كننده اتريشي و چك  نيز انجام گرفت كه تا بحال هيچكدام به نتيجه نرسيده است.

 

از سال 1360 تعدادي از ايرانيان كه بدلايل مختلف به كشور تركيه مهاجرت نموده بودند جذب كارگاههاي مختلف تراش روي شيشه آن كشور مي گردند. با توجه به اينكه كشور تركيه در دو دهه گذشته در صنعت شيشه بخصوص كريستال پيشرفتهايي داشته افراد مذكور آموزشهاي لازمه را فراگرفتند. با پايان جنگ تحميلي تعدادي از آنها به كشور مراجعه و با كمك تكنسينهاي تركيه اي اقدام به احداث كارگاههايي در تهران و تبريز نمودند.

در تهران آقاي نباتي به اتفاق دو نفر ديگر كارگاهي در منطقه آبعلي جهت تراش روي شيشه هاي ظروف احداث نمودند و در تبريز آقاي عليزاده و چند نفر ديگر كارگاهي جهت تراش روي دانه هاي لوستر احداث كردند.

مواد اوليه مورد نياز اين كارگاهها كه ميله شيشه اي و ظروف خام كريستال است از طريق كشور تركيه و از طريق بازارهاي مشترك تامين مي شود.

در سال 1374 حداقل دو واحد تراش دانه لوستري با كيفيت بسيار مطلوب و با 300 نفر تراشكار و يك واحد تراش روي بلور با 20 نفر كارگر در حال فعاليت مي باشند.

در حال حاضر شركت آبگينه با داشتن كوره اي كاملا" مدرن و كششي برابر 8 تن در روز، محصولات فوتي سفيد و دوپوست در رنگهاي آبي، بنفش و سبز و همچنين محصولات پرسي به روش پرس تزريقي، اتوماتيك و گردشي در پروسه توليد خود دارد. همچنين از ديگر شركتهاي فعال توليد شيشه كريستال شركت جهان كريستال واقع در شهرصنعتي شمس آباد مي باشد. شركت سيما شيشه واقع در همدان نيز از ديگر شركت هايي است كه توليد شيشه كريستال سربي را در دستور كار خود دارد.

 

 شیشه های بنفش

 

1-شيشه اي سربي

2-شيشه هاي سودا-پتاسي

3-تركيب جديدي از بنفش با رنگ عالي

 

مواد اوليه	1	2	3
سيليس	59.7	63.1	64.1
پتاس	17.9	12.6	16.7
كربنات سديم	0	9.5	6.4
سرب قرمز	17.9	0	2.6
كربنات باريم	0	2.5	0
آهك	0	6.9	6.4
نيترات پتاسيم	3.0	3.2	1.3
منگنز	1.5	2.2	0
براكس	0	0	2.6
اكسيد نيكل	0	0	0.015
اكسيد ديديمم	0	0	0.006

  

 

عوامل رنگزاي بنفش: منگنز با تركيبات MnO، Mn₂O و MnO₂

بعلاوه نيترات پتاسيم(شوره)، نيترات سديم در حين فرآيند ذوب براي حصول حالت اكسيدي بسيار مهم هستند. منگنز بايد بسيار داراي خلوص بالايي باشد تا رنگ بنفش مناسبي حاصل كند.